خانه / خانه داری / دارو و بیماری ها / تبخال و درمان های خانگی برای از بین بردن آن

تبخال و درمان های خانگی برای از بین بردن آن

تبخال با نام  هرپس سیمپلکس (Herpes Simplex Virus) یک بیماری ویروسی است که توسط ویروسی به همین نام ایجاد می شود.

تبخال یک زخم آزار دهنده است که معمولا روی لب، اطراف چشم، مری، لثه و ناحیه تناسلی و گاهی حتی انگشتان دست به وجود می آید.

عوامل ایجاد کننده تبخال یا هرپس و عوامل خطر

بیماری تبخال یک بیماری مسری است و ویروس آن مثل ویروس سرماخوردگی یا آنفولانزا باید از شخص دیگری وارد بدن شود. در مورد تبخال، هرگونه تماس با فردی که زخم تبخال روی صورتش وجود دارد (مثلا روبوسی) می‌تواند باعث انتقال ویروس و ابتلا به این بیماری شود. یکی دیگر از راههای شایع انتقال تبخال استفاده از لوازم غذاخوری، تیغ یا حوله دیگران است. نکته اینجا است که حتی در زمانی که تبخال از آن حالت پر آب خارج شده و اصطلاحا دلمه بسته، بازهم بشدت مسری است و می‌تواند باعث انتقال بیماری شود.

بعد از انتقال ویروس، علایمی شبیه یک سرماخوردگی شدید بروز می‌کند. بیمار بشدت دچار گلودرد شده و در برخی موارد بلع با اشکال روبرو می‌شود. در داخل دهان زخم‌هایی در ناحیه گونه و روی لثه‌ها ایجاد شده که ملتهب و قرمز رنگ هستند. بیمار معمولا دچار سردرد، سرگیجه، حالت تهوع و تب است. این بیماری معمولا خودبخود بدون بروز مشکلی حداکثر تا دو هفته بهبود می‌یابد.

اما این همه ماجرا نیست. بعد از رفع علایم بیماری تبخال اولیه (یا به عبارت صحیح تر عفونت هرپسی اولیه)، ویروس تبخال در بدن باقی مانده و به طرف عقده‌های عصبی حرکت می‌کند. سپس ویروس در سلولهای عصبی مستقر شده و اگر شرایط مناسب شود مجددا فعالیت خود را اینبار به شکلی خفیف‌تر از حالت اولیه ادامه می‌دهد. از اینجا به بعد است که زخم تبخال معروف بروز می‌کند.

 

  • بوسیدن کسی که علائم ویروس فعال تبخال را دارد.
  • داشتن رابطه جنسی محافظت نشده.
  • رابطه جنسی با افراد متعدد.
  •  از طریق تماس با زخم های تبخال بر روی چشم، روی انگشتان یا …
  •  داشتن بیماری هایی که باعث کاهش عملکرد سیستم ایمنی بدن مانند HIV / AIDS، هپاتیت و یا بیماری های خود
  • ایمنی می شود.
  •  داشتن رژیم غذایی ضعیف که کمبود مواد مغذی را به همراه دارد و نمی تواند موجب تقویت سیستم ایمنی شود.
  • سیگار کشیدن، نوشیدن مقادیر زیاد الکل یا سوء استفاده از مواد مخدر.
  • استفاده از لوازم غذاخوری، تیغ یا حوله دیگران

 

علائم تبخال

تبخال لب همانطور که از اسمش هم مشخص است، معمولا همیشه در نقطه خاصی از لب و دهان ایجاد می‌شود. فرد یکی دو روز قبل در آن نقطه یا در بطور گسترده در اطراف دهان احساس خارش، سوزش یا گزگز می‌کند. سپس یک برجستگی کوچک پر از مایع شبیه یک جوش کوچک در لبه بیرونی لب روی پوست ظاهر می‌شود. البته ممکن است این برجستگی در اطراف بینی یا چانه یا گونه هم ایجاد شود.

مایع درون این برجستگی بشدت عفونی و مملو از ویروس تبخال است. در صورت پاره شدن و رسیدن آن به بخشهای دیگر پوست براحتی ممکن است آن نواحی را نیز آلوده کرده و باعث ایجاد تبخال در آن مناطق نیز بشود. بعد از چند روز برجستگی سوراخ شده و ترشح می‌کند.

این حالت معمولا در روز چهارم یا پنجم اتفاق می‌افتد و بیشترین احتمال آلودگی در سایر مناطق بدن یا سرایت به سایر افراد مربوط به همین مرحله است. در این مرحله گاهی بیمار دچار تب و برجستگی غدد لنفاوی زیر فک نیز می‌شود. سپس به مرور روی زخم اصطلاحا دلمه می‌بندد و پوست جدید از زیر دلمه تشکیل می‌شود. بعد از گذشت چند روز این دلمه کنده شده و زخم بدون برجای گذاشتن اثری (بدون اسکار) ناپدید می‌شود.

تاول در مرحله اول زخمی کوچک و قرمز رنگ است که بر روی لب ها، داخل دهان و یا بر روی ناحیه تناسلی، باسن و ران و گاهی بند آخر انگشت دست ایجاد می شود.
در مرحله بعد ممکن است زخم های کوچک تبدیل به زخم هایی بزرگتر و دردناک شوند و فرد احساس مور مور و خارش و سوزش شدید داشته باشد. این مرحله به عنوان زنگ خطر برای فرد مبتلا محسوب می شود.

برخی از زخم های تبخال یک پوشش نازک و سفید را دارند که با لمس کردن احساس می شوند.
احساس خارش شدید در نزدیکی منطقه آسیب دیده.
علائم آنفولانزا مانند خستگی، تحریک پذیری، درد یا تب خفیف. ممکن است فرد ابتدا تصور کند که سرما خورده است. اما با داشتن علائم خارش و سوزش می توان پی برد که علائم مربوط به تبخال است.

خطرات تبخال

تبخال گرچه بیماری آزاردهنده‌ای است اما اصولا خطرناک نیست و بدون برجای گذاشتن اثری حداکثر تا دو هفته بهبود می‌یابد. اما اگر تبخال شما بعد از گذشت دو هفته هنوز خوب نشده است بهتر است با یک پزشک مشورت کنید. همچنین کسانی که به هر دلیلی دچار ضعف سیستم ایمنی هستند (مثل مبتلایان به ایدز، بیماریهای خونی، بیمارانی که داروهای شیمی درمانی مصرف می‌کنند، مصرف کنندگان داروهای سرکوبگر سیستم ایمنی، کسانی که مدت طولانی است کورتون دریافت می‌کنند) بهتر است هنگام ابتلا به تبخال به پزشک مراجعه کنند چون این احتمال وجود دارد که ویروس ارگانهای حیاتی بدن از قبیل ریه، کبد و مغز را درگیر نماید.

عفونت این اعضای بدن با ویروس تبخال می‌تواند مرگبار باشد. از سوی دیگر اگر بیماری تبخال بخشهای دیگری از بدن را درگیر کرده و ترشحات آن بخصوص به چشم یا نوک انگشتان دست رسیده و شما در این نواحی احساس سوزش و درد می‌کنید فورا به پزشک مراجعه کنید. اگر ویروس وارد چشم شده و در این ناحیه زخمی ایجاد شود به نابینایی منجر خواهد شد.

بعضى مواقع به دلیل بى‌اعتنایى بیمار، تبخال گسترش می‌یابد و عفونت شدید به آن اضافه می‌شود.
در این موارد زخم‌هاى تبخالى علاوه بر اینکه تمام نواحى لب را می‌گیرند، به داخل دهان هم سرایت می‌کنند.

در این موارد التهاب لثه‌ها از وخیم‌ترین وقایعى است که خود را نشان می‌دهد.
تمام لثه‌ها خصوصا نواحى داخلى لثه‌ها ورم می‌کنند و حالت آبسه دهانى به خود می‌گیرند و بیمار قادر نیست که حتى لقمه‌اى غذا بخورد.

شرایط بیمار روزبه‌روز وخیم‌تر می‌شود و باید سریعا اقدامات درمانى در مورد وى انجام شود.

همچنین مطالعات جدید محققان نشان می دهد ویروس هرپس که عامل ایجاد تبخال است، می تواند منجر به بروز آلزایمر شود.

فواید تبخال

به گفته دکتر محمد باقر مینایی، متخصص طب سنتی، عامل مولد تبخال نوعی ویروس بنام هرپس ویروس است شاید این نکته عجیب باشد ولی تبخال زدن برای بدن مفید است، تبخال موجب تحریک و تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شود و سطح ایمنی بدن فرد را بالا می‌برد.

همچنین محققان با تزریق گونه ای از ویروس تبخال به بدن بیماران سرطانی موفق به حمله به سلول های سرطانی شدند. محققان معتقدند با استفاده از این ویروس می توان ملانوم یا همان سرطان پوست را به طور کامل درمان کرد.

درمان های خانگی برای از بین بردن تبخال

1. خوردن غذاهای مفید

درمان تبخال شامل خوردن غذاهای سالم برای افزایش مصرف مواد مغذی و تقویت سیستم ایمنی بدن است. غذاهای غنی از L-Lysine . این ماده یک اسید آمینه است که به جلوگیری از تکرار ویروس تبخال کمک می کند. حبوبات، سبزیجات و منابع پروتئین آلی را امتحان کنید.
سبزیجات نارنجی و قرمز: این سبزیجات با آنتی اکسیدان ها و ویتامین C برای افزایش تقویت سیستم ایمنی بدن موثر هستند.
روی: روی در بسیاری از واکنش های شیمیایی نقش دارد که به محافظت از بدن در برابر ویروس ها و عفونت ها کمک می کند. غذاهای حاوی روی شامل دانه های کدو، آجیل و سبزیجات می شوند.

2. اجتناب از خوردن غذاهای مضر

برخی از غذاها می توانند سیستم ایمنی بدن را تضعیف و سطح التهاب را در بدن افزایش دهند. مواد غذایی مانند شکر، الکل، غذاهای فرآوری شده مانند انواع سوسیس و کالباس، غذاها و میوه های اسیدی مانند انواع مرکبات و سرکه موجب ضعف سیستم ایمنی می شوند. در این صورت فرد مستعد ابتلا به این بیماری می شود.

 

3.مکمل ها و داروهای گیاهی را استفاده کنید

داروهای خانگی و مکمل های طبیعی وجود دارد که می توان با استفاده از آن ها تبخال را از بین برد.

گیاهان ضد ویروسی مانند کالاندولا، اکیناسه، سیر، استراگال و ریشه شیرین بیان برای برطرف کردن این بیماری مفید هستند.
برای کمک به درمان و جلوگیری از شیوع این بیماری،سه بار در روز دم کرده شیرین بیان را استفاده کنید.

عصاره لیمو و روغن نعنا به عنوان یک کرم موضعی برای درمان زخم های ویروسی تب خال مفید است.

ویتامین C را برای کمک به تقویت سیستم ایمنی، هر روز استفاده کنید.
مصرف لبنیات و سیب زمینی را افزایش دهید.

استفاده از کرم ضد ویروس آسیکلوویر و قرار دادن لایه نازکی از آن با استفاده ازگوش پاک کن بر روی تبخال هر شش ساعت دوره تبخال را کوتاه نمی کند ، اما ریزش ویروس را از روی زخم افزایش می دهد، بنابراین در بهبود آن موثر است.

استفاده مکرر از پماد آسیکلوویر در این مرحله می‌تواند سیر تبخال را کند نماید و ریزش ویروس را از سطح ضایعه به دیگر مناطق کاهش دهد.

با اینکه تاثیر روش‌هایی مانند کمپرس سرد، مثلا قرار دادن یک تکه یخ در حدود یک ساعت روی محل تب خال و یا مالیدن نمک به ضایعه از نظر علمی ثابت نشده است ولی در تجربه نشان داده که در بعضی بیماران مفید است.

روغن های ضروری با خواص ضد ویروسی و ضد باکتری، از جمله روغن گل میخ، روغن مری و روغن درخت چای وجود دارد که می توان استفاده کرد.  روغن درخت چای می تواند به صورت موضعی برای درمان زخم های سرد استفاده شود. 3 بار در روز در مناطق آسیب دیده اعمال کنید.

4- شستشوی مداوم تبخال به وسیله عصاره یا جوشانده ریشه جعفری ،  روغن نعنا ، روغن زیتون و بادرنجبویه از دیگر راه های مهار این بیماری است.

راه های طبیعی برای پیشگیری از تبخال یا جلوگیری از گسترش آن

تبخال عودکننده لب از معدود بیماری‌هایی است که عملا قابل پیشگیری نیستند. اگر ویروس تبخال وارد بدن شما شده باشد و زخم‌های عودکننده ایجاد کرده باشد در صورت وجود عوامل مستعد کننده، زخم تبخال به هرحال تشکیل می‌شود. در این حالت تنها راه کاهش علایم بیماری است. همه کسانی که تبخال می‌زنند با علایم هشداردهنده شروع بیماری آشنا هستد (سوزش و درد دور دهان یکی دو روز قبل از تبخال). پیشنهاد می‌شود وقتی این علایم ظاهر شد در ناحیه ایجاد زخم پمادهای ضد ویروسی آسیکلوویر بمالید. انواع متنوعی از این دارو بصورت پماد در داروخانه‌ها در دسترس است.

استفاده مرتب از این پماد پیش از شروع زخم، علایم تبخال را به شکل قابل ملاحظه‌ای کاهش داده و دوره بیماری را نیز کوتاه‌تر می‌کند. قرص‌هایی از ترکیبات این دارو نیز موجود است. جدا از داروهای ضد ویروسی گذاشتن یخ روی زخم در کاهش علایم تبخال موثر است.

اما کسانی که ویروس تبخال در بدنشان وجود ندارد با رعایت بهداشت شخصی و عدم تماس با افرادی که زخم تبخال روی صورتشان وجود دارد می‌توانند از ابتلا به این ویروس در امان باشند. شستن مرتب دست‌ها بخصوص قبل از خوردن غذا و دست نزدن به چشم‌ها با دستان کثیف، پرهیز از استفاده از لوازم شخصی دیگران بخصوص کسانی که تبخال می‌زنند از دیگر عوامل پیشگیری از ابتلا به بیماری تبخال است.

  • از دست زدن و لمس کردن زخم ها خودداری کنید.
  • دست های خود را بطور مرتب بشوید.
    اگر دچار درد شدید، کسی را نبوسید، لیوان و وسایل خود را در معرض دیگران قرار ندهید.
  • هنگامی که احساس می کنید در حال بهبود هستید، مسواک قدیمی خود را دور انداخته و از یک مسواک جدید استفاده کنید.
  • برای شستشوی زخم فقط از صابون ملایم و آب گرم استفاده کنید.
  • زخم را کمپرس سرد کنید.

 

عقیده بسیاری از دندان‌پزشکان این است که انجام درمانهای دندان‌پزشکی برای بیمارانی که دچار تبخال هستند ممنوع است و درمان باید تا زمان برطرف شدن زخم به تعویق بیفتد. علت این مساله احتمال پخش شدن ویروس در هوا و آلوده کردن محیط و خود بیمار و کادر پزشکی است.

بنابراین اگر تبخال می‌زنید وقتی به دندانپزشک مراجعه کردید این را در پرونده ذکر کرده و به دندانپزشک خود اطلاع دهید. از سوی دیگر اگر دچار تبخال شدید و‌‌ همان وقت قرار بود تحت درمان‌های دندان‌پزشکی قرار بگیرید حتما به دندانپزشک خود اطلاع دهید.

 

تبخال انگشت دست Herpetic whitlow

 تفاوت آفت با تبخال

هرچند خیلی اوقات تبخال با آفت اشتباه گرفته می‌شود، اما این دو یکی نیستند. تبخال گروهی از تاول‌های حاوی مایعات بوده که دردناک هستند و برخلاف آفت، تبخال‌ها توسط ویروس بوجود آمده و شدیدا مسری هستند اما آفت مسری نیست.

آفت دهان زخم‌های کوچک و عمیق در دهان بوده که بعضی اوقات خوردن و آشامیدن را سخت و دردناک می‌کند. آفت‌های دهانی به دو نوع تقسیم می‌شوند. اولین نوع آفت دهان ساده نام داشته، این نوع آفت دهان سه تا چهار مرتبه در سال رخ می‌دهد و نهایتا تا یک هفته باقی می‌ماند. نوع دوم آفت دهان پیچیده است، این نوع آفت دهان غیرمعمول‌تر بوده و بیشتر در افرادی که قبلا به این بیماری مبتلا بوده‌اند رخ می‌دهد.
لت اصلی آفت‌های دهانی نامشخص است. به نظر می‌رسد استرس یا آسیب دیدن بافت دهان از علل اصلی آفت‌های دهانی ساده باشند. بعضی از خوراکی‌های خاص همچون مرکبات یا میوه‌های حاوی اسید همچون لیمو، پرتقال، آناناس، سیب، انجیر، گوجه فرنگی و توت فرنگی می‌تواند باعث زخم شدن دهان یا بدتر شدن آفت دهان شوند. علاوه بر آن مسواک زدن شدید و محکم هم ممکن است باعث بوجود آمدن آفت‌های دهانی شود.
همچنین در بعضی از موارد آفت‌های دهانی پیچیده به‌ دلیل بیماری و مشکلات اساسی دیگری همچون، اختلال در سیستم ایمنی رخ داده یا بدلیل مشکلات تغذیه‌ای همچون کمبود ویتامین B 12، روی و اسید فولیک رخ می‌دهد. بیماری‌های دستگاه گوارش، نیز می‌تواند از دلایل این بیماری باشد.
آفت‌ها معمولا در سطوح داخلی لب و لپ‌ها، زبان، سقف دهان و پایین لثه‌ها ظاهر می‌شوند که این علایم شامل یک یا چند نقطه دردناک و قرمز رنگ که رفته رفته تبدیل به زخم می‌شود، مرکز آنها سفید یا زرد بوده، کوچک هستند و زمانی‌که شروع به بهبود می‌کنند، طوسی رنگ می‌شوند، تب، ناراحتی عمومی یا ناآرامی (بی حالی)، تورم غدد لنفاوی می‌شود.
در اکثر موارد، آفت دهان بدون درمان خاصی بهبود می‌یابد. سعی کنید در طول دوره این مشکل غذاهای تند، ادویه‌دار و داغ نخورید تا دردتان شدت پیدا نکند. برای کاهش درد می‌توانید از داروهای مسکن استفاده کنید. همچنین برای موارد شدید‌تر و پیچیده نیاز به مراجعه به پزشک و دندانپزشک و استفاده از داروهای خاص است. در صورتیکه آفت شما طی یک یا دو هفته بهبود نیافت به پزشک یا دندانپزشک مراجعه کنید.

نکته مهم : آفت و تبخال گاهی می تواند نشانه یک بیماری دیگر مثل ایدز باشند

 

یکی از علائم اولیه ایدز، ظاهر شدن آفت هاست. البته آفت بیماری شایعی است و بسیاری از افراد در اثر استرس های روزانه به آن مبتلا می شوند اما وقتی آفت متعدد و چند بار در دهان ایجاد شود و دوره های آن 6-5 یا 7 بار در ماه تکرار شود، اعمال فیزیولوژیک فرد را تحت تاثیر قرار دهد و با هیچ روشی نتوان آن را کنترل کرد، می تواند علامت هشداردهنده بیماری ایدز باشد.

با دیدن این شرایط و نشانه ها دندانپزشک بیمار را برای انجام برخی آزمایش های تکمیلی ارجاع خواهد تا علت بروز آفت های متعدد و مکرر پیدا شود. علت های متعددی باعث بروز این مشکل می شود که یکی از آنها نقص سیستم ایمنی بدن است. توجه داشته باشید که از لحاظ ظاهری آفت های ناشی از نقص سیستم ایمنی کاملا شبیه آفت های معمولی هستند. تنها تفاوت شان مدت زمان طولانی بروزشان است که با هیچ روشی هم درمان نمی شوند در حالی که آفت های معمولی بعد از چند روز کاملا از بین می روند.

تبخال هم یک بیماری ویروسی است اما انواع مختلف و خاصی دارد. نوعی از تبخال داخل دهان ایجاد می شود و لثه را درگیر می کند و باعث قرمزی و درد لثه می شود. نوع دیگری از تبخال که به آن نوع عودکننده می گویند هم روی لب ایجاد می شود و بسیاری از افراد به آن مبتلا می شوند. این تبخال ها معمولا خیلی مهم نیستند و پس از مدت کوتاهی از بین می روند اما اگر تبخال داخل دهانی که با هیچ داروی ضد ویروسی کنترل نشود، مدت زمان طولانی در دهان بماند و بیمار مکرر به آن مبتلا شود، می تواند نشانه این باشد که سیستم ایمنی بدن دچار مشکل شده است و پزشک باید با آزمایش هایی بررسی کند که آیا این مشکل از نقص سیستم ایمنی ناشی از بیماری هاست یا تهاجم ویروس اچ آی وی.

 

آیا دهانشویه در درمان آفت و تبخال تاثیر دارد؟!

گروهی از دهانشویه‌ها اثر درمانی دارند از جمله دهانشویه‌های ضدعفونی کننده که معروف‌ترین‌شان کلرهگزیدین است. این دهانشویه‌ها معمولا برای جلوگیری از عفونت بعد از جراحی دندان و … تجویز می‌شوند.

دهانشویه آفت را درمان نمی‌کند!

آفت یک بیماری ویروسی عود کننده است، بنابراین دهانشویه‌های آنتی باکتریال در بهبود آن تاثیری ندارند. منتهی از آنجایی که محیط دهان را ضدعفونی می‌کنند ممکن است از عفونت‌های ثانویه در اطراف زخم آفت جلوگیری کنند. همچنین اگر سوزش آفت باعث شود بیمار نتواند به خوبی مسواک بزند، دهانشویه می‌تواند در تمیز کردن کلی محیط دهان به او کمک کند اما تاثیری روی خود آفت ندارد.  به طور کلی افرادی که مشکل عمده دندان و لثه ندارند اصلا نیازی هم به دهانشویه نداشته چون بخش اصلی تمیز شدن دندان و لثه‌ها با مسواک و نخ دندان است. دهانشویه وقتی استفاده می‌شود که بوی بد دهان یا عفونت لثه وجود داشته باشد یا اینکه بیمار از لحاظ پوسیدگی جزو افراد پرخطر باشد که در این صورت دندانپزشک استفاده از آن را برای مدتی محدود به بیمار توصیه می‌کند.

منابع:
https://www.nigeriagalleria.com/Community-Health/Whitlow.html

درباره article

حتما ببینید

افسردگی یا Depression چیست؟!

همه ما گاهی اوقات احساس خستگی، بدبختی و ناراحتی می‌‌كنيم، اين احساسات معمولاً بيش از …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پانزده + 4 =